MIEJSCOWOŚCI

  Brenna 420 m n.p.m.
   Duża wieś w górnej części doliny Brennicy pomiędzy grzbietem Równicy, Orłowej, Trzech Kopców, od południowego zachodu oraz Błatnią i Czuplem od północy, istniała już pod koniec XV wieku. Jej nazwa oznacza ponoć błoto, moczarowaty grunt, którego w dolinie rzeki nie brakowało. Mieszkańcy trudnili się rolnictwem, a od czasu osiedlenia się tu ludności pochodzenia wołoskiego - także pasterstwem. W XVI w. istniała w Brennej huta szkła, zlikwidowana w 1690 r., a także, przez krótki czas, huta żelaza. Po tej działalności gospodarczej pozostały nazwy, funkcjonujące w okolicy: "huta" dla określenia okolic kościoła (też nazwa ulicy tam przebiegającej) i "hucisko" - wokół szkoły podstawowej. W dolinie potoku Jatnego (na lewo od centrum, jadąc od Skoczowa) znajdował się folusz, w którym wyrabiano słynne w okolicy sukno (w budynku tym koło wodne uruchamiało dwa ciężkie młoty, które ubijały zwilżane gorącą wodą sukno wełniane, aż stawało się ono grube, zbite i prawie nieprzemakalne). Po wojnie stał tu jeszcze jeden taki warsztat, przeniesiony potem do chorzowskiego skansenu. W okolicy znajdują się ponadto złoża słynnego piaskowca godulskiego o zielonkawoniebieskim odcieniu.

  Istebna 590-620 m n.p.m.

   Istebna rozsiadła się na malowniczych zboczach Złotego Gronia, na wysokości 590-620 m n.p.m. Wzdłuż drogi z Koniakowa do centrum Istebnej, które znajduje się w pobliżu kościoła i przy głównym skrzyżowaniu dróg, dominuje zwarta zabudowa. Poza tym wieś tworzą liczne osady i przysiółki, rozsiane po stokach oraz ukryte w dolinach źródłowych potoków Olzy.

     Nazwa "Istebne" wymieniona jest po raz pierwszy w 1583 r. i wywodzi się z języka rumuńskiego (istip - osada, potem staropolskie "istba", "izdba" - chata, szałas), a nie jest wykluczone, że została przyniesiona ze starej wsi słowackiej (Istebne) przez przybyłych stamtąd osadników. Ciekawa stara historia wiąże się też z pobliskimi Jasnowicami, które miały być ponoć założone przez wyznawców jakiejś sekty, nazywanych "jasnowidzami", którzy schronili się tu przed prześladowaniami ze strony katolików albo protestantów - choć całkiem możliwe, że nazwa wywodzi się po prostu od "jasnej" przestrzeni powstałej przez wykarczowanie lasu. Prawdopodobnie już w XVI w. istniała tu pasterska osada wołoska, później, w ciągu XVII stulecia, zdominowana przez ludność przybyłą z dolin.


  Jaworze ok. 500 m n.p.m.

   Jaworze to pełna uroku, licząca już ponad 700 lat, podgórska miejscowość o powierzchni 21,32 km2 i blisko 6 tysiącach mieszkańców. Leży w obrębie Pogórza Cieszyńskiego i północnej krawędzi Beskidu Śląskiego, granicząc od południa i zachodu z Brenną, od północnego zachodu i północy z Jasienicą, a od wschodu z miastem Bielsko-Biała. Jaworze jest od 1991 roku samodzielną gminą o charakterze wiejskim. Od 1999 roku wchodzi w skład powiatu bielskiego, który wraz z powiatami cieszyńskim i żywieckim wchodzi w skład południowego subregionu województwa śląskiego.

     Jaworze ma ponad siedemsetletnią historię: pierwsze zapiski o wsi pojawiają się już w 1302 r. Od dawna miejscowość cieszy się również sławą znanego letniska - kuracjusze zaczęli tu przyjeżdżać już w latach 40. XIX w., a w 1862 r. Jaworze zostało urzędowo uznane za uzdrowisko.


  Szczyrk 500-600 m n.p.m.
   Żylica wypływa spod Malinowskiej Skały i Przeł. Salmopolskiej. W swym górnym biegu malowniczą doliną rozdziela wyniosły masyw Skrzycznego od odchodzących od Klimczoka grzbietów Kotarza i Beskidka oraz Magury. Tu właśnie rozłożyła się jedna znajbardziej znanych w Beskidach miejscowości turystycznych i jednocześnie jedno z głównych centrów narciarstwa w Polsce - Szczyrk. Sześciotysięczne miasteczko, znane przede wszystkim jako kurort i ośrodek sportów zimowych, rozciąga się w górnej części doliny Żylicy, u podnóży Skrzycznego i wznosi się wzdłuż drogi w kierunku Przełęczy Salmopolskiej, na której graniczy z Wisłą. Podczas gdy centrum kurortu leży na wysokości 460 m, niektóre części miasta rozsiadły się wysoko na górskich zboczach, nawet na wysokości 900 m.

     Nazwa miejscowości, pochodząca od wyrazu szczerk, oznaczającego "kamyki drobne, piasek gruby, żwir, rolę szczerkowatą (żwirkowatą)", wskazuje na mało przyjazne dla osadnictwa warunki. Według innych, mniej uzasadnionych hipotez, Szczyrk przybrał jakoby swą nazwę od "szczyrkania" potoku albo też od "szczyrkania" owczych dzwoneczków.


  Ustroń 350-995 m n.p.m.
   Ustroń jest piętnastotysięcznym miastem o powierzchni 60 km kw., malowniczo położonym na wysokości około 450 m n.p.m., w bramie doliny rzeki Wisły u podnóża Czantorii Wielkiej (995 m n.p.m.) i Równicy (884 m n.p.m.). Swój urok zawdzięcza otaczającym go grzbietom górskim. Centrum Ustronia leży na lewym brzegu rzeki w płaskiej pradolinie Wisły, gdzie rozlokowała się część administracyjno-mieszkaniowa miasta. Doliny i zbocza górskie przeznaczono na tereny wypoczynkowe, gdzie powstały kompleksy obiektów wczasowo-leczniczych : Zawodzie, Jaszowiec, Poniwiec, Jelenica, Dobka. Niezwykłe położenie Ustronia wśród malowniczych zboczy Równicy i Czantorii pokrytych lasami, stwarza doskonałe miejsce do wypoczynku. Z myślą o turystach i wczasowiczach przyjeżdżających do Ustronia wybudowano blisko 50 ośrodków wczasowych, leczniczych, pensjonatów hoteli o różnym standardzie.
     Ustroń to także węzeł szlaków turystycznych w okoliczne góry. Turyści i wczasowicze przyjeżdżający do Ustronia mogą wybrać się na wędrówki piesze, narciarskie i rowerowe po górach. Tutaj bierze początek Główny Turystyczny Szlak Zachodnio - Beskidzki imieniem Kazimierza Sosnowskiego. Posiada dogodne połączenia drogowe i kolejowe z Cieszynem (15 km), Bielskiem - Białą (30 km), Katowicami (80 km) i Krakowem (120 km). Blisko znajdują się przejścia graniczne do Czech i Słowacji. Do dyspozycji turystów pozostaje 60 km szlaku i 28 km ścieżek spacerowych, trasy rowerowe, baseny kąpielowe, staw kajakowy, naturalne plaże, boiska, korty, siłownie, sauny, kolejka linowa na Czantorię, wyciągi narciarskie i wiele innych atrakcji. Dobre połączenia drogowe , bliskość przejść granicznych, walory krajobrazowe, lecznicze, liczna i nowoczesna baza hotelowo - gastronomiczna sprawia, że Ustroń jest atrakcyjną miejscowością turystyczną Beskidów.
     Godne uwagi jest Muzeum Hutnictwa i Kuźnictwa, Ustrońska Galeria Sztuki Współczesnej B.R. Heczko, zabytkowy kościółek drewniany z 1765 roku w Ustroniu Nierodzimiu, kościół ewangelicko - augsburski ( z 1835 r. ) i rzymsko - katolicki ( z 1788 r. ) oraz " Dąb Sobieskiego " upamiętniający przemarsz wojsk polskich do Wiednia.
     Ustroń znany jest także jako uzdrowisko z 200-letnią tradycją. Jest uzdrowiskiem typu podgórskiego (340-450 m n.p.m.), ma klimat umiarkowanie bodźcowy, stosunkowo ciepły. Podstawowymi wskazaniami leczniczymi są: choroby reumatyczne i rehabilitacja narządu ruchu, choroby dróg oddechowych, choroby układu krążenia. Centralnym obiektem dla dzielnicy uzdrowiskowej Zawodzie jest Uzdrowiskowy Zakład Przyrodoleczniczy należący do Przedsiębiorstwa Uzdrowiskowego "Ustroń" S.A. wyposażony w najnowocześniejszą aparaturę medyczną i urządzenia, w którym odbywa się większość zabiegów. Przeprowadza się tu kąpiele w solance jodobromowej wykonywane w indywidualnych wannach oraz basenach rehabilitacyjnych, zabiegi borowinowe, zabiegi światło- i elektrolecznicze, krioterapeutyczne, inhalacje, masaże oraz gimnastykę indywidualną i zbiorową. Z wielu zabiegów, które oferuje Uzdrowiskowy Zakład Przyrodoleczniczy mogą korzystać goście przebywający w innych obiektach niż sanatoria. W holu głównym zakładu znajduje się biuro planowania i kasa, gdzie można wykupić zabiegi (kąpiele perełkowe, wirowe, kwasowęglowe, kąpiele w basenach solankowych, gimnastykę leczniczą i masaże).

  Wisła 430 m n.p.m.
   Wisła jest malowniczo położona w rozgałęzionej, głębokiej dolinie rzeki Wisły i jej licznych dopływów, ze wszystkich stron otoczona górskimi ramionami wschodniej części Beskidu Śląskiego. Tylko na północy, w Wiśle Obłaźcu dolina otwiera się wąską gardzielą przełomu rzeki Wisły. Od południa dolinę zamyka wyniosły wał Baraniej Góry (1220m n.p.m.). Tam, wśród leśnych ostępów świerczyny, z uwięzionej zaprawą igliwia i mułuoczek wyciekają stożki wody. Tak rodzi się Czarna Wisełka, uznawana za główny ciek rzeki Wisły. Po przeciwnej, północnej stronie stoku Baraniej Góry wytryska bystro spadająca po progach Biała Wisełka. Tworzy ona najpiękniejszy wodospad w Beskidzie Śląskim - Kaskady Rodła. Około 600m niżej, po niespełna dziesięciu kilometrach biegu, wpadają one do spiętrzonego zaporą jeziora. Poniżej nurt rzeki łączy się z dopływem Malinki. Od tego miejsca rzeka przyjmuje nazwę Wisła. Częściowo uregulowanym korytem płynie Wisła z południa na północ zasilana kolejnymi dopływami: Gościejów, Kopydło, Dziechcinka, Partecznik, Pinkasów, Jawornik, Gahura. Znaczną część stoków górskich zajmują lasy wchłaniające wilgoć i powstrzymujące erozję cienkiej, kamiennej gleby.
     Wisła posiada nieodparty urok. Twierdzą tak wszyscy, którzy zagościli w tej, położonej u stóp Baraniej Góry, miejscowości. Jest miejscem magicznym, bo właśnie tu biją źródła królowej polskich rzek - Wisły, której początek dają potoki burzliwych Czarnej i Białej Wisełki oraz łagodnego potoku Malinki. Malowniczo położona w dolinie, zewsząd otoczona łagodnymi zboczami, nie bez powodu nazywana jest "perłą Beskidu Śląskiego". Na tych, którzy zagoszczą w Wiśle, czekają górskie szlaki turystyczne, ścieżka dydaktyczno-przyrodnicza, niespotykanej urody wodospady Białej Wisełki-Kaskady Rodła i nieskażone powietrze. Nie brak w Wiśle ludowych akcentów z przeszłości oraz śladów historii.
     Wiślańskie Centrum Kultury i Informacji jest organizatorem wielu imprez artystycznych, które przyciągają rzesze turystów. Nie można więc w Wiśle narzekać na nudę. Stałymi pozycjami w wiślańskim kalendarium imprez są: Turniej Rodzin Wiślańskich, Turystyczny Weekend, Weekend z Wiślaczkiem, Tydzień Kultury Beskidzkiej, Festiwal Piosenki Gwizdanej, Dni Wisły, Beskidzki piknik country "Wiślaczek", Rajd Wisły, Konkurs pieśni im. St. Hadyny. Wisła również zaprasza zimą. Na terenie miasta działa 17 wyciągów narciarskich typu orczykowego i talerzykowego. Niektóre stoki są sztucznie naśnieżane i oświetlane. Ogromną atrakcją są także zimowe kuligi przy świetle pochodni. Wisła zaprasza od wiosny do zimy.